Hramatyka vier­ch­nie­łužyckaj movy

Under construction!

The compound past tense


Usage


The compound past is the most commonly used Upper Sorbian past tense. In the colloquial language it may describe any past action and for some speakers it may be the only past tense ever used in conversational speech.

On the other hand, in the written literary language and in some dialects it is primarily used to describe a (recently) past action the consequences of which exist in the present. In this case it roughly corresponds to the English present perfect or present perfect continuous tenses.

Compare the use of the compound past and simple past in the written literary language:

compound past:
Wón je wotčinił wokno.
He has opened the window (the window is still open).

simple past:
Wón wotčini wokno.
He opened the window (it may be already closed).


Formation


The compound past forms are made out of the present tense form of the być je to be auxiliary verb and the so-called Ł-participe.


As the auxiliary być je verb agrees with the subject in person and number and the Ł-participe agrees with the subject in number and gender, the whole form of compound past has to be agreed with the subject in all these three grammatical categories. This creates a total set of forms shown in the tables below.


čitać čita impf. to read

per-
son
singulardualplural
masc.fem.neut.vir.non-vir.
1stsym čitałsym čitałasym čitałosmój čitałojsmy čitalismy čitali /
smy čitałe
2ndsy čitałsy čitałasy čitałostej čitałojsće čitalisće čitali /
sće čitałe
3rdje čitałje čitałaje čitałostej čitałojsu čitalisu čitali /
su čitałe


přinjesć přinjese perf. to bring (while walking)

per-
son
singulardualplural
masc.fem.neut.vir.non-vir.
1stsym přinjesłsym přinjesłasym přinjesłosmój přinjesłojsmy přinjeslismy přinjesli /
smy přinjesłe
2ndsy přinjesłsy přinjesłasy přinjesłostej přinjesłojsće přinjeslisće přinjesli /
sće přinjesłe
3rdje přinjesłje přinjesłaje přinjesłostej přinjesłojsu přinjeslisu přinjesli /
su přinjesłe


The first and second person singular neuter forms are hardly ever used as the first person (speaker) and second person (addressee) apply mostly to humans and there are very few neuter nouns denoting human beings, the most frequent exceptions being dźěćo child, hólčo boy, lad and holčo girl, the latter two being somewhat marked synonyms of stylistically neutral and more frequently used masculine hólc and feminine holca respectively.



Back to the contents
Na hetym sajcie vykarystoŭvajem fajły Cookie. My heta robim dziela dźviuch metaŭ:

1. dla zachoŭvańnia na vašaj pryładzie vašych vynikaŭ u hulni Vyjavy i słovy i dla pakazu statystyki tych vynikaŭ na staroncy Vašyja vyniki; źviestki pra tyja vyniki niedastupnyja inšym karystalnikam, my ich nie zachoŭvajem, nie analizujem i nie pieradajom inšym asobam;

2. dla pakazu reklamaŭ Google. Pračytajcie nastupnuju infarmacyju pra fajły Cookie Google dla karystalnikaŭ z EEZ i z-paza EEZ (prakrucicie ŭniz).

Karystalniki z Eŭrapejskaj ekanamičnaj zony

Reklamy Google, jakija pakazvajucca na našym sajcie, dla karystalnikaŭ z EEZ nie persanalizujucca. U takoj reklamie fajły cookie nie vykarystoŭvajucca dla persanalizacyi abjavaŭ, ale słužać dla abmiežavańnia častaty pakazaŭ, padrych­toŭki zvodnych spravazdač, a taksama dla abarony ad machlarstva i złoŭžyvańnia.
Padrabiazna pra fajły cookie Google

Karystalniki z-paza Eŭrapejskaj ekanamičnaj zony

Dla karystalnikaŭ z-paza EEZ fajły cookie Google vykarystoŭvajem dla persanalizacyi rekłamaŭ. Źviestkami pra toje, jak vy karystajeciesia našym sajtam, my dzielimsia z Google.
Padrabiazna pra fajły cookie Google

Blakavańnie fajłaŭ Cookie

Kali vy niazhodnyja z našym vykarys­tańniem fajłaŭ Cookie, vy pavinny vyklučyć ich absłuhoŭvańnie ŭ naładach svajho braŭzera albo pakinuć naš sajt.

Kali absłuhoŭvańnie fajłaŭ cookie vyklučana, niekatoryja opcyi hulni Vyjavy i słovy buduć niedastupnyja.
OK, razumieju.