Hramatyka vier­ch­nie­łužyckaj movy

Under construction!

The present tense


To put a verb into the present tense, we use the present stem of a nonperfective verb. Perfective verbs are not used in the present tense.

The following table shows the endings used to make the present tense forms:

numberperson-e- stems -i- / -y- stems -a- stems
sing.1.-u-”u-a-m
2.-’e-š-i-š (-y-š)-a-š
3.-’e-i (-y)-a
du.1.-’e-moj-i-moj (-y-moj)-a-moj
2.-’e-tej-i-tej (-y-tej)-a-tej
3.-’e-tej-i-tej (-y-tej)-a-tej
pl.1.-’e-my-i-my (-y-my)-a-my
2.-’e-će-i-će (-y-će)-a-će
3.-’e-ja-”a-a-ja

The palatalising -’e-, -”u- and -”a- endings


A single apostrophe before an ending indicates that some of the final consonants of the verb stems before such an ending alternate according to the following table:

consonant changeexample
1.sing > 2.sing
meaning
d > du > I go > you go
t > ćpletu > plećI knit > you knit
k > čpjeku > pječI bake > you bake
n > njsunu > sunjI glide > you glide
r > rjbjeru > bjerjI take > you take

A double apostrophe before an ending indicates that some of the final consonants of the verb stems before such an ending alternate according to the following table:

consonant changeexample
3.sing > 3.pl.
meaning
s > šnosy > nošahe carries > they carry (walking)
z > žwozy > wožahe carries > they carry (by vehicle)
b > bjdyrbi > dyrbjahe must > they must
p > pjćerpi > ćerpjahe suffers > they suffer

The 2nd and 3rd person dual ending


In the 2nd and 3rd person dual forms, when an action is performed by two male persons (ie. when a virile noun in dual is used as the subject of a sentence) we can facultatively use an eniding containing -taj instead of -tej, for instance:

Dwaj bratraj čitatej/čitataj knihu.
Two brothers are reading a book.

In any other case only the endings with the -tej element may be used:

Dwě sotře čitatej knihu.
Two sisters are reading a book.


Examples:


An -e- stem verb

njesć njese impf. to carry (while walking)

pers.singulardualplural
1njesunjesemojnjesemy
2njesešnjesetejnjeseće
3niesenjesetejnjeseja

An -i-/-y- stem verb

kónčić kónči impf. to finish

pers.singulardualplural
1kónčukónčimojkónčimy
2kónčiškónčitejkónčiće
3kónčikónčitejkónča

An -i-/-y- stem verb

prosyć prosy impf. to ask

pers.singulardualplural
1prošuprosymojprosymy
2prosyšprosytejprosyće
3prosyprosytejproša

An -a- stem verb

pisać pisa impf. to write

pers.singulardualplural
1pisampisamojpisamy
2pisašpisatejpisaće
3pisapisatejpisaja

Irregular verbs


być je impf. to be

pers.singulardualplural
1symsmójsmy
2systejsće
3jestejsu

hić dźe impf. to go (on foot)

pers.singulardualplural
1dudźemojdźemy
2dźešdźetejdźeće
3dźedźetejdu (literary)
dźeja (colloquial)

jěć jědźe impf. to go (by vehicle), to ride

pers.singulardualplural
1jědujědźemojjědźemy
2jědźešjědźetejjědźeće
3jědźejědźetejjědu (literary)
jědźeja (colloquial)



Back to the contents
Na hetym sajcie vykarystoŭvajem fajły Cookie. My heta robim dziela dźviuch metaŭ:

1. dla zachoŭvańnia na vašaj pryładzie vašych vynikaŭ u hulni Vyjavy i słovy i dla pakazu statystyki tych vynikaŭ na staroncy Vašyja vyniki; źviestki pra tyja vyniki niedastupnyja inšym karystalnikam, my ich nie zachoŭvajem, nie analizujem i nie pieradajom inšym asobam;

2. dla pakazu reklamaŭ Google. Pračytajcie nastupnuju infarmacyju pra fajły Cookie Google dla karystalnikaŭ z EEZ i z-paza EEZ (prakrucicie ŭniz).

Karystalniki z Eŭrapejskaj ekanamičnaj zony

Reklamy Google, jakija pakazvajucca na našym sajcie, dla karystalnikaŭ z EEZ nie persanalizujucca. U takoj reklamie fajły cookie nie vykarystoŭvajucca dla persanalizacyi abjavaŭ, ale słužać dla abmiežavańnia častaty pakazaŭ, padrych­toŭki zvodnych spravazdač, a taksama dla abarony ad machlarstva i złoŭžyvańnia.
Padrabiazna pra fajły cookie Google

Karystalniki z-paza Eŭrapejskaj ekanamičnaj zony

Dla karystalnikaŭ z-paza EEZ fajły cookie Google vykarystoŭvajem dla persanalizacyi rekłamaŭ. Źviestkami pra toje, jak vy karystajeciesia našym sajtam, my dzielimsia z Google.
Padrabiazna pra fajły cookie Google

Blakavańnie fajłaŭ Cookie

Kali vy niazhodnyja z našym vykarys­tańniem fajłaŭ Cookie, vy pavinny vyklučyć ich absłuhoŭvańnie ŭ naładach svajho braŭzera albo pakinuć naš sajt.

Kali absłuhoŭvańnie fajłaŭ cookie vyklučana, niekatoryja opcyi hulni Vyjavy i słovy buduć niedastupnyja.
OK, razumieju.