Граматыка верх­не­лу­жыц­кай мовы

Under construction!


Declension of masculine nouns

Upper Sorbian masculine nouns as a rule in the nominative singular end with a consonant (or, strictly speaking, with a zero ending marked -0 in the table). Some of them may also end with -o (some personal names) and with -a.

Masculine nouns have the following set of endings:

singular
stem:softc z shardvelar
N-0
G-a (-u)
D-ej
Aanimate= genitive
inanimate= nominative
I-om
L-u-u/-’e
V-o-o/-'e-o
dual
stem:softother
N-ej-aj
G-ow
D-omaj
Avirile= genitive
non-virile= nominative
I-omaj
L-omaj
V= nominative
plural
stem:softc z shardvelar
Nvirile-ojo-ojo, -’a
non-virile-e-y-i
G-ow/-i-ow
D-am
Avirile= genitive
non-virile= nominative
I-emi-ami
L-ach
V= nominative

The symbol -0 stands for a zero ending (an ending that is not represented by any sound in speech nor by any letter in writing).


Consonant and vowel changes


The palatalising -’e and -’a endings

An apostrophe before an ending (-’e, -’a) signals that some consonants when preceeding this ending alternate as shown below:

consonant changeexample
N sing. > L sing.
meaning
d > lud > luepeople, tribe
t > ćinsekt > insekćeinsect
tr > bratr > braebrother
ł > lwosoł > wosoledonkey
ch > šhrěch > hrěšesin
h > zbrjóh > brjozebank, coast

Whenever any other consonant preceeds an ending marked with an apostrophe, the consonant turns into its soft counterpart:

consonant changeexample
N sing. > L sing.
meaning
n > njnan > nanjefather
m > mjštom > štomjetree

These endings in masculine nouns are only used with hard-stem and velar-stem nouns.


The ó : o alternation

Some masculine nouns that in the nominative singular form have -ó- as their last vowel replace it with -o- in the other forms, ex.:

vowel changeexample
N sing. > G sing.
meaning
ó > oód > odahunger

Additional comments on some endings

G sing.

Some masculine nouns may have both -a and -u endings, but most of them may only have -a. There are no nouns that could have only -u ending in the Genitive singular, so the easiest way to avoid mistakes is to use always only the -a ending.

A sing., A du., A plur.

In singular the accusative ending coincides with that of nominative, when a noun refers to a thing or a phenomenon, and with that of genitive, when a noun refers to a person or an animal. In dual and plural the accusative ending coincides with the genitive's one (resp. dual or plural) only for nouns that stand for a human being.

L sing.

All the so-called soft-stem nouns and those that in Nom.sing. end with -c, s or z always have the -u ending. Other nouns may have both -u and -'e endings.

V sing.

The -o ending is most often (but not exclusively) used with the soft-stem nouns and those that in the h, ch, k, c, s. z. There is no rule that would describe the usage of vocative endings with other nouns.

N plur.

Nouns that stand for animals or things (also phenomena) have the -y/-i ending (-i when a noun ends with h, ch or k and -y in all other cases) when they are hard-stem, and the -e ending when they are soft-stem.

Nouns that stand for human beings usually have the -ojo ending when they have only one syllable in the Nom.sing. When they are longer they may have one or more of all others Nom.plur. endings.

G plur.

All nouns may have the -ow ending but some of the soft-stem nouns may also have the -i ending.

I plur.

Hard-stem nouns have the -ami ending and soft stem ones have the -emi ending.


Examples


A hard-stem animated virile noun

nan father

singulardualplural
Nnannanajnanojo
Gnanananownanow
Dnanejnanomajnanam
Ananananownanow
I(z) nanom(z) nanomaj(z) nanami
L(w) nanje(w) nanomaj(w) nanach
Vnano!nanaj!nanojo!


A hard-stem inanimated noun

hrěch sin

singulardualplural
Nhrěchhrěchajhrěchi
Ghrěcha/hrěchuhrěchowhrěchow
Dhrěchejhrěchomajhrěcham
Ahrěchhrěchajhrěchi
I(z) hrěchom(z) hrěchomaj(z) hrěchami
L(w) hrěchu/hrěše(w) hrěchomaj(w) hrěchach
Vhrěcho!hrěchaj!hrěchi!


A velar-stem animated non-virile noun
hołb pigeon

singulardualplural
Nhołbhołbjejhołbje
Ghołbjahołbjowhołbjow
Dhołbjejhołbjomajhołbjam
Ahołbjahołbjejhołbje
I(z) hołbjom(z) hołbjomaj(z) hołbjemi
L(w) hołbju(w) hołbjomaj(w) hołbjach
Vhołbjo!hołbjej!hołbje!



Back to the Nouns


Back to the contents
На гэтым сайце выкарыстоўваем файлы Cookie. Мы гэта робім дзеля дзьвюх мэтаў:

1. для захоўваньня на вашай прыладзе вашых вынікаў у гульні Выявы і словы і для паказу статыстыкі тых вынікаў на старонцы Вашыя вынікі; зьвесткі пра тыя вынікі недаступныя іншым карысталь­нікам, мы іх не захоўваем, не аналізуем і не перадаём іншым асобам;

2. для паказу рэклямаў Google. Прачытайце наступную інфармацыю пра файлы Cookie Google для карыстальнікаў з ЭЭЗ і з-паза ЭЭЗ (пракруціце ўніз).

Карыстальнікі з Эўрапэйскай эканамічнай зоны

Рэклямы Google, якія паказваюцца на нашым сайце, для карыстальнікаў з ЭЭЗ не пэрсаналізуюцца. У такой рэкляме файлы cookie не выкарыстоўваюцца для пэрсаналізацыі аб’яваў, але служаць для абмежаваньня частаты паказаў, падрых­тоўкі зводных справаздач, а таксама для абароны ад махлярства і злоўжываньня.
Падрабязна пра файлы cookie Google

Карыстальнікі з-паза Эўрапэйскай эканамічнай зоны

Для карыстальнікаў з-паза ЭЭЗ файлы cookie Google выкарыстоўваем для пэрсаналізацыі рэкламаў. Зьвесткамі пра тое, як вы карыстаецеся нашым сайтам, мы дзелімся з Google.
Падрабязна пра файлы cookie Google

Блякаваньне файлаў Cookie

Калі вы нязгодныя з нашым выкарыс­таньнем файлаў Cookie, вы павінны выключыць іх абслугоўваньне ў наладах свайго браўзэра альбо пакінуць наш сайт.

Калі абслугоўваньне файлаў cookie выключана, некаторыя опцыі гульні Выявы і словы будуць недаступныя.
OK, разумею.